مجموعه حاضر گزیده‌ای است از مطالب سیاسی مجله هزار و چهارصد شماره‌ای فردوسی، از سال ۱۳۲۸(تاریخ انتشار مجله) که این موضوعات را در بردارد: مبارزه برای ملی کردن صنعت نفت / دوران نخست وزیری دکتر مصدق / کودتای ۲۸ مرداد سپهبد زاهدی در سال ۱۳۳۲/ زندانی شدن دکتر مصدق / محاکمه دکتر مصدق و سایر حوادث سیاسی کشور / همچنین بررسی تاثیر این نهضت بر جنبش‌های ضد استعماری و استقلال طلب خاورمیانه، به ویژه قد برافراشتن جمال عبدالناصر و ملی شدن کانال سوئز، نیز تاثیر آن بر پیکار مردم کشورهای شمال آفریقا، آسیای جنوب شرقی، کوبا و آمریکای جنوبی.
مقالات انتخاب شده در سه فصل به ترتیب تقدم زمانی انتشار، نظام یافته‌اند. فصل اول با عنوان «نخستین گام‌های نشریه فردوسی در روشنگری اندیشه ایرانی» و فصل دوم با عنوان «مصدق و نفت» درباره جنبش ملی شدن صنعت نفت و نهضت ملی است که از آغاز انتشار تا دستگیری دکتر مصدق و وزرای او و محاکمه و محکومیت آنها را در برمی‌گیرد. فصل سوم «نهضت‌های منطقه‌ای» شامل مقالاتی است درباره نهضت‌های آزادی بخش منطقه‌ای که متاثر از مبارزات ضد استعماری ایران به رهبری دکتر مصدق و ملی شدن نفت بوده است.