شناخت عمیق و آشنایی با تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی حکومت در جهان اسلام و توانایی تحلیل علمی از سیر تحول دولت در تاریخ اسلام یکی از مسائل بسیار پیچیده و مشکل جهان اسلام می‌باشد. شناخت نهادهای اولیه یا پایه و نحوه انتخاب زمامدار بر اساس آن‌ها، استمرار حاکمیت‌ها و از همه مهم‌تر مشروعیت حکومت در سیر ۱۴۰۰ساله جهان اسلام و نوع سازمان حکومت و دیوان‌سالاری حاکم بر حکومت‌های اسلامی برای هر محقق و پژوهشگری ضروری است. در کتاب حاضر به اجمال تاریخ تحول حکومت در جهان اسلام بر اساس اطلاعات جمع‌آوری و ثبت شده از قرن سوم هجری قمری به بعد و تحت تاثیر گرایش‌های دوران خلافت عباسی بیان شده است. در کتاب جامعه‌شناسی سیاسی، انتقال قدرت و تکوین خلافت در اسلام، حکومت خلفای راشدین، اموی و عباسی، تجزیه و تشکیل دولت‌های محلی و منطقه‌ای، انواع حاکمیت‌ها در جهان اسلام، تحول دولت عثمانی، تحول دولت ایران از صفویه تا پایان قاجاریه، تئوری قدرت سیاسی در ایران از عصر هخامنشیان تا انقلاب مشروطه و… شرح داده شده است.