دانلود و معرفی کتاب تاریخ سند (تاریخ معصومی) اثر سید محمد معصوم بکری

کتاب تاریخ سند که بیشتر با نام تاریخ معصومی شناخته می‌شود، اثری ارزشمند از سید محمد معصوم بکری است. این کتاب یکی از مهم‌ترین منابع تاریخی درباره ایالت سند در شبه‌قاره هند به شمار می‌رود. اهمیت این کتاب در آن است که پس از چچ‌نامه، نخستین اثر مستقلی محسوب می‌شود که به شکل مفصل به شرح تاریخ سند از آغاز ورود اسلام تا دوران اکبرشاه می‌پردازد.

این اثر به همت عمر بن محمد داودپوته تصحیح و منتشر شده و از جنبه‌های گوناگون، به‌ویژه در ارتباط با خاندان‌های ارغون و ترخان، منحصر به فرد است. بسیاری از مورخان بعدی، به‌ویژه نویسنده مآثر رحیمی، مطالب خود را به‌طور مستقیم از این کتاب اقتباس کرده‌اند.

چنان‎که از متن کتاب برمی‎آید، نویسنده کتاب را برای حکام زمانه و از سر حب وطن ننوشته و چنان‎که خود گفته: «مدتی است که در خاطر فاتر این معنی خطور می‌کرده که شمه‌ای از وقایع فتح و احوال حکام سند در قید کتابت درآورد و تتبع آثار و تفحص اخبار نموده، مجموعه‌ای سازد… تا در این ایام که قره عینی و ثمره فوادی میربزرگ باعث تحریر و تألیف و سبب تسویه و تصنیف این نمقه گردیده، علت غایی این وثیقه گشت»، این اثر را برای فرزند نگاشت تا دانش و تجربیات خود را در اختیارش قرار دهد.
این اولین کتابی است که بعد از «چچ‎نامه» راجع‎ به تاریخ سند تألیف شده است و حاوی مطالب تاریخی از ابتدای دوره اسلام تا زمان فتح سند به دست اکبرشاه می‎باشد. مؤلف اثر، در جنگی که منجر به فتح سند شد، همراه خان ‎خانان بوده و از لحاظ خانواده‌های ارغون و ترخان، این کتاب از همه آثار موجود مهم‎تر است؛ چون اطلاعاتی که در تاریخ معصومی راجع به این دو خانواده آمده، در هیچ کتاب دیگری مفصل‎تر از اثر مذکور نمی‎باشد و حتی ابتدای احوال ارغونیان این‎چنین در تألیفی دیگر ضبط نشده و نیز هرچه در مآثر رحیمی درباره سند آمده، از این کتاب گرفته شده، بلکه اکثر مطالب عینا از آن نقل شده است.

هدف و انگیزه تألیف

برخلاف بسیاری از آثار تاریخی که برای جلب نظر حکام زمانه نوشته شده‌اند، نویسنده در مقدمه کتاب به‌صراحت بیان می‌کند که این اثر را تنها برای فرزندش و به‌منظور انتقال تجربیات و دانسته‌های خود تألیف کرده است. او ضمن گردآوری اخبار و وقایع، هدف اصلی را آگاهی‌بخشی به نسل آینده معرفی می‌کند.

جایگاه و اهمیت کتاب

• نخستین کتاب مهم درباره تاریخ سند پس از چچ‌نامه

• ارائه اطلاعات دقیق درباره خاندان‌های ارغون و ترخان

• استفاده گسترده مورخان بعدی از مطالب آن

• ثبت جزئیات تاریخی از ورود اسلام تا دوره اکبرشاه

• روایت‌های دست اول از حضور نویسنده در برخی وقایع تاریخی

نویسنده کتاب

سید محمد معصوم بکری از مورخان برجسته شبه‌قاره در قرون میانه اسلامی است. او که خود در بسیاری از رویدادهای مهم آن زمان حضور داشته، مشاهدات عینی‌اش را نیز به رشته تحریر درآورده است.

مصحح کتاب

این کتاب توسط عمر بن محمد داودپوته، از محققان و مصححان برجسته آثار تاریخی در هند، مورد تحقیق و بازبینی قرار گرفته و نسخه‌ای معتبر از آن فراهم آمده است.

📌 مشخصات کتاب:

• عنوان: تاریخ سند (تاریخ معصومی)

• نویسنده: سید محمد معصوم بکری

• تصحیح: عمر بن محمد داودپوته

• موضوع: تاریخ محلی سند – شبه‌قاره هند

• زبان: فارسی

کتاب تاریخ سند (تاریخ معصومی) یکی از منابع ارزشمند تاریخ‌نگاری اسلامی در شبه‌قاره است. این اثر نه‌تنها جایگاه ویژه‌ای در ثبت تاریخ ایالت سند دارد، بلکه در شناخت خاندان‌های ارغون و ترخان نیز مرجع اصلی به شمار می‌رود. برای پژوهشگران تاریخ اسلام، هند و ایران، مطالعه این کتاب ضروری است.